
Notlarınızda birkaç konu tekrar ediyorsa hepsini gelecek haftanın planına çevirmeyin. Önce tekrarların hangisinin küçük bir denemeye uygun olduğunu ayırın: durum yeniden ortaya çıkabilmeli, değiştireceğiniz koşul sizin elinizde olmalı ve sonuç tek cümleyle gözlenebilmelidir. Bu üç özelliği birlikte taşıyan yalnızca bir adayı seçin.
Buradaki amaç haftanın en önemli sorununu bulmak veya bir davranışı kalıcı olarak değiştirmek değildir. Amaç, iki ya da daha fazla kayıtta görülen aynı dar noktayı, sınırları belli bir karşılaştırmaya dönüştürmektir.
Önce gerçekten neyin tekrar ettiğini bulun
Aynı sözcüğün birkaç notta geçmesi tek başına yeterli değildir. Notlarda aynı olay akışının aynı noktasına bakın. Örneğin iki kayıtta da “yemek” yazması değil, hazırlığa başladıktan sonra eksik bir bilgiyi bulmak için tarife yeniden dönülmesi anlamlı bir tekrardır.
Her aday için en az iki kaydı yan yana getirip şu üç soruyu sorun:
- Yeniden karşılaşma: Bu durumun gelecek hafta ortaya çıkabileceği belirli bir gün veya olay var mı?
- Tek değişken: Başka birinin davranışını ya da belirsiz bir dış koşulu beklemeden, yalnız bir küçük koşulu değiştirebilir miyim?
- Gözlenebilir işaret: Sonucu “iyi geçti” demeden, oldu ya da olmadı diye kaydedebilir miyim?
Üç sorudan biri yanıtsızsa konu önemsiz sayılmaz; yalnızca bu haftaki deneme için elverişli değildir. İki aday üç ölçütü de karşılıyorsa daha az hazırlık isteyen ve sonucu daha kısa kaydedilebilen adayı seçin.
Henüz iki kayıtta tekrarlanan bir durum bulamadıysanız önce üç soruyla kısa haftalık değerlendirme yapabilir, ardından çıkan notları bu ölçütlerle karşılaştırabilirsiniz.
Doldurulmuş örnek: Üç tekrar arasından birini elemek
Aşağıdaki kişi ve haftalık notlar tamamen kurmacadır.
Ece’nin haftasında üç ayrı tekrar bulunduğunu düşünelim:
- Pazartesi ve perşembe yemek hazırlığına başladıktan sonra miktarları kontrol etmek için tarifi yeniden açmış.
- Salı ve cuma beklediği teslimat, evde olmadığı saatlerde gelmiş.
- Çarşamba ve cumartesi onarılacak giysilerden hangisine başlayacağına karar verememiş.
Ece yalnızca tekrar sayısına bakmıyor. Her adayın gerçekten sınanabilir olup olmadığını karşılaştırıyor:
| Aday | Gelecek hafta belirli bir karşılaşma var mı? | Tek küçük koşul Ece’nin elinde mi? | İşaret açık mı? |
|---|---|---|---|
| Tarife yeniden dönmek | Evet; pazar günü aynı yemeği hazırlayacak. | Evet; ilk aşamadaki miktarları başlamadan önce tek kâğıda yazabilir. | Evet; ilk aşama bitmeden tarifin yeniden açılıp açılmadığı kaydedilebilir. |
| Teslimatı kaçırmak | Hayır; yeni bir teslimat planlanmamış. | Tam olarak değil; geliş saati Ece’nin belirleyebileceği bir koşul değil. | Evet; teslim alınıp alınmadığı görülebilir. |
| Onarılacak giysiyi seçememek | Evet; cumartesi onarım çantasını açacak. | Evet; önceden bir seçim kuralı koyabilir. | Belirsiz; “kararsız kalmadım” yerine neyin kaydedileceği henüz tanımlı değil. |
Bu elemede teslimat adayı iki ölçütte, giysi adayı ise sonuç işaretinde eleniyor. Ece tarife dönme adayını, diğerlerinden daha önemli olduğu için değil, gelecek hafta tek koşulla sınanabildiği için seçiyor.
Seçilen adayı üç parçaya dönüştürün
Ece’nin deneme notu şöyledir:
Tekrar eden durum: Yemek hazırlığı başladıktan sonra miktarları kontrol etmek için tarifi yeniden açmam.
Bu kez değişecek küçük koşul: Pazar günü başlamadan önce yalnız ilk hazırlık aşamasında gereken malzemeleri ve miktarları küçük bir kâğıda yazacağım.
Bakacağım işaret: İlk hazırlık aşaması bitmeden tarifi yeniden açıp açmadığımı; açtıysam hangi bilgi için açtığımı kaydedeceğim.
Bu deneme Ece’nin daha hızlı yemek yapmasını, tarifi öğrenmesini veya bundan sonra hiç ekrana bakmamasını sınamıyor. Yalnızca önceden ayrılan bilgilerin, aynı dar noktada tarife yeniden dönülmesiyle nasıl yan yana geldiğine bakıyor.
Sonuç notunu denemeden önce yazın
Denemenin ardından uzun bir değerlendirme gerekmemesi için kayıt satırlarını önceden belirleyin:
Tarih:
Planlanan durum ortaya çıktı mı? Evet / Hayır
Küçük değişiklik uygulandı mı? Evet / Hayır
Seçilen işaret görüldü mü? Evet / Hayır
Görüldüyse eksik kalan bilgi neydi?
Örneğin Ece ilk aşama bitmeden tarifi yeniden açmazsa bunu olduğu gibi kaydeder. Tarifi fırın sıcaklığını öğrenmek için açarsa “tarife yine baktım” diye genel bir sonuç yazmak yerine eksik kalan bilginin sıcaklık olduğunu belirtir. Yemek hiç yapılmazsa “deneme fırsatı oluşmadı” der; uygulanmayan bir değişiklikten sonuç çıkarmaz.
Kendi adaylarınızı karşılaştırmak için kısa şablon
Birinci tekrar:
- İlgili en az iki kayıt:
- Gelecek haftaki belirli karşılaşma:
- Değiştirebileceğim tek koşul:
- Gözleyebileceğim tek işaret:
İkinci tekrar:
- İlgili en az iki kayıt:
- Gelecek haftaki belirli karşılaşma:
- Değiştirebileceğim tek koşul:
- Gözleyebileceğim tek işaret:
Seçtiğim aday:
Seçme gerekçem:
Deneme günü veya olayı:
Sonuçtan hemen sonra yazacağım kayıt:
“Değiştirebileceğim koşul” bölümünde iki ayrı hamle varsa birini çıkarın. “Gözleyebileceğim işaret” bölümüne duygu, niyet ve sonuç birlikte doluyorsa yalnızca doğrudan kaydedilebilen kısmı bırakın.
Hafta sonunda yalnızca kaydın durumunu belirleyin
Bu çalışmanın sonunda yeni bir hedef listesi hazırlamanız gerekmez. Deneme notuna şu üç durumdan yalnızca birini ekleyin:
- Karşılaştırılabilir: Durum ortaya çıktı, küçük değişiklik uygulandı ve seçilen işaret kaydedildi.
- Eksik karşılaştırma: Durum ortaya çıktı fakat küçük değişiklik uygulanmadı; işaret tek başına yorumlanmayacak.
- Karşılaşma olmadı: Planlanan durum gerçekleşmedi; deneme hakkında sonuç yazılmayacak.
İlk durumda koşul ile işareti aynı cümlede kaydedin: “İlk aşamadaki miktarlar kâğıttaydı; tarif fırın sıcaklığı için yeniden açıldı.” Bu cümle, gelecek hafta ne yapmanız gerektiğine ilişkin otomatik bir karar değildir. Yalnızca bu haftaki sınırlı denemenin ne gösterdiğini ve hangi soruyu açık bıraktığını saklar.


