
Bir aksama için hemen plan değiştirmeyin. Önce aynı işi zorlaştıran koşulun başka benzer kayıtlarda da görünüp görünmediğine bakın. Tek ve belirli bir olaya bağlıysa istisna; en az iki karşılaştırılabilir kayıtta aynı biçimde yeniden ortaya çıkıyorsa bu alıştırmada tekrar eden koşul olarak işaretleyin. Yalnız ikinci durumda gelecek hafta için küçük bir düzen değişikliği yazın.
Elinizde karşılaştırmaya yetecek kayıt yoksa iki sınıftan birini seçmek zorunda değilsiniz. Kaydı açık bırakıp bir sonraki benzer durumu bekleyebilirsiniz.
Önce sonucu değil, koşulu bulun
“Yürüyüş olmadı” bir sonuçtur. Karar vermek için aksamanın hemen öncesindeki koşulu yazmanız gerekir: “Saat 19.00’daki hazırlık, 18.50’de başlayan telefon görüşmesiyle bölündü” gibi.
- İşi adlandırın: Tam olarak neyi yapmak istemiştiniz?
- Aksamadan önceki koşulu yazın: O sırada ne olmuş, ne eksik kalmış veya hangi başka iş başlamıştı?
- Benzer kayıtları bulun: Aynı işe yöneldiğiniz önceki iki ya da üç durumda bu koşul var mıydı?
- Karşı örneğe bakın: Koşulun bulunmadığı bir girişimde iş yine aynı noktada mı durmuştu?
Hatırlamadığınız ayrıntıyı tamamlamayın. Kayıtlarda yalnız “yapamadım” yazıyorsa koşul henüz bilinmiyor demektir. Önce işi zorlaştıran koşulu ayrı kaydetme çalışmasını kullanabilirsiniz.
İki sütunlu karar kaydı
| İstisna | Tekrar eden koşul |
|---|---|
| Belirli ve tek seferlik bir olayla bağlantılıdır. | En az iki karşılaştırılabilir kayıtta aynı koşul görülür. |
| “Bu haftaki aksama bu olaya özgüydü” diye kaydedilir. | Hangi koşulun, hangi başlangıcı böldüğü açıkça yazılır. |
| Rutin hemen değiştirilmez. | Gelecek hafta için yalnız bir küçük düzen değiştirilir. |
Aynı sonuç farklı nedenlerle ortaya çıktıysa tekrar eden bir koşul bulmuş sayılmazsınız. Bir gün toplantı, başka bir gün yağmur, üçüncü gün unutulan anahtar nedeniyle yürüyüşe çıkılmaması; üç aksama gösterir fakat tek bir tekrar eden koşul göstermez.
Doldurulmuş örnek: Toplantı ile telefon trafiğini ayırmak
Aşağıdaki kayıt tamamen kurmaca bir örnektir. Haftanın dört akşamında saat 19.00’da yürüyüşe çıkılması düşünülmüştür.
| Kayıt | Benzer durumlarda görüldü mü? | Karar |
|---|---|---|
| Çarşamba günü 18.30–19.20 arasındaki tek seferlik toplantı yürüyüş saatini kapladı. | Diğer üç yürüyüş gününde toplantı yoktu. | İstisna |
| Pazartesi, perşembe ve pazar günleri 18.50’den sonra başlayan telefon trafiği hazırlığı böldü. | Üç benzer kayıtta aynı saat aralığında görüldü. | Tekrar eden koşul |
Toplantı için yeni bir haftalık kural yazılmaz; yalnızca istisna olarak kaydedilir. Telefon trafiği içinse tek bir küçük düzen seçilir:
Gelecek hafta yürüyüş günlerinde saat 18.50’de telefonu girişteki rafa bırakacağım. Bakacağım işaret: 19.00–19.10 arasında kapıdan çıkıp çıkmadığım.
Bu cümle “Artık yürüyüşü aksatmayacağım” gibi bir sonuç sözü vermez. Yalnız tekrar eden koşul ile başlangıç arasına konacak düzeni ve daha sonra bakılacak görünür işareti belirler.
Tekrarı yanlış okumamak için üç ayrım
- Tekrar eden sonuç, tekrar eden koşul değildir. Bir iş birkaç kez yarım kalmış olabilir; her seferinde başka bir koşul varsa ortak düzen değişikliği seçmeyin.
- Genel yargı, kayıt yerine geçmez. “Akşamları hep dağılıyorum” yerine hangi saat aralığında neyin başladığını yazın.
- Tek kayıt, örüntüyü göstermeyebilir. Olayın gerçekten tek seferlik olduğundan emin değilseniz “izlenecek” diye bırakın; istisna veya tekrar kararı vermeyin.
Deftere kopyalanabilecek şablon
İş:
Bu haftaki aksama:
Aksamadan hemen önceki koşul:
Karşılaştırdığım benzer kayıtlar:
[ ] İstisna — çünkü:
[ ] Tekrar eden koşul — çünkü:
Gelecek hafta değiştireceğim tek küçük düzen:
Bakacağım görünür işaret:
Kayıt yetersizse iki kutuyu da boş bırakın. Küçük düzen satırını da yalnız “tekrar eden koşul” seçildiğinde doldurun; aksi hâlde haftalık değerlendirme gereksiz bir yapılacaklar listesine dönüşebilir.
Sonraki hafta kaydı nasıl kapatabilirsiniz?
Bir sonraki değerlendirmede eski hükmü silmek yerine altına tarihli tek satır ekleyin:
- Koşul yeniden görüldü ve düzen uygulandıysa, yalnız görünür sonucu yazın: “Telefon rafa bırakıldı; 19.07’de çıkıldı.”
- Koşul görüldü fakat düzen uygulanmadıysa, “Düzen uygulanmadı” deyin; sonuç üzerinden düzeni değerlendirmeyin.
- Koşulla hiç karşılaşılmadıysa, “Bu hafta karşılaşılmadı” yazın. Bunu düzenin işe yaradığının kanıtı saymayın.
Böylece haftalık kayıt, tek bir aksama yüzünden bütün düzeni değiştirmez; gerçekten tekrarlanan koşul için de yalnız bir sonraki küçük denemeyi açık bırakır.


