
Büyük hikâyenin olay örgüsünü henüz kurmadıysanız, ana karakteri bir süre kenarda bırakın. Hikâyede ikincil kalacak bir kişiye küçük bir iş verin; o işi zorlaştıran tek bir engel çıkarın ve sahneyi karakter görünür bir seçim yaptığı anda bitirin. Böylece dünya tarihini anlatmadan, tamamlanmış bir yazı denemesi elde edersiniz.
Üç sınırı baştan koyun
- Yan karakter: Ana çatışmayı taşıması gerekmeyen birini seçin. İade kutusunu boşaltan görevli, dükkânı kapatan çalışan ya da teslimatı bekleyen komşu olabilir.
- Küçük amaç: Aynı sahnede anlaşılabilecek bir iş verin. Bir anahtarı kasaya bırakmak, yanlış rafa konmuş dosyayı düzeltmek ya da kapanmadan önce etiketi değiştirmek yeterlidir.
- Geri alınabilir seçim: Romanın bütün yönünü belirleyen büyük bir karar yerine, sonraki sahnede değiştirilebilecek bir seçim kullanın. Karakter bir notu saklayabilir, iki kapıdan birine yönelebilir veya eşyayı beklenen kişiden başkasına bırakabilir.
Bu sınırlar sahneyi önemsizleştirmez. Yalnızca sizden aynı anda karakter geçmişini, dünyanın kurallarını ve ana olay örgüsünü çözmenizi istemez.
Dört satırlık hazırlık notu
Yazmaya geçmeden önce yalnızca şu dört alanı doldurun:
Yan karakter: Miray, kapanışta iade kutusunu boşaltan görevli
Küçük amaç: Kutudan çıkan anahtarı kasaya bırakmak
Engel: Kasanın yanında “Müdüre verme” yazılı bir not bulmak
Seçim: Notu saklayıp başka bir yöne gitmek
Notta Miray’ın geçmişi, binanın amacı veya anahtarın hangi büyük sırrı açtığı yok. Bunları bilmeden de sahnenin eylem sırası yazılabilir.
Doldurulmuş özgün örnek
Miray kapanış zili çalınca iade kutusundan çıkan anahtarı kasaya bırakmaya geldi. Kasanın yanındaki katlanmış notta “Müdüre verme” yazıyordu. Anahtarı kasanın boş gözüne koydu, notu cebine aldı. Koridorun sonundaki ışıklı odaya değil, bodrum merdivenine yöneldi.
İlk cümle amacı verir. İkinci cümle bu işi sıradan olmaktan çıkaran engeli getirir. Son iki cümle ise Miray’ın ne hissettiğini açıklamadan seçimini gösterir. Notu kimin yazdığı, anahtarın neyi açtığı ve bodrumda ne olduğu bilinmez; buna rağmen sahne bitmiştir, çünkü Miray’ın yönü değişmiştir.
Sahneyi altı hamlede yazın
- Karakteri hazırlık yaparken değil, küçük işine başlamışken sahneye alın.
- Amacı taşıyan nesneyi veya kişiyi ilk birkaç cümlede görünür kılın.
- Engeli geçmiş bilgisiyle değil, karakterin karşılaştığı somut bir ayrıntıyla getirin.
- Karaktere beklenen hareketi yaptırın: anahtarı kasaya uzatmak gibi.
- Seçimi beden, yön veya nesnenin yeri üzerinden gösterin: notu cebine koymak ya da başka kapıya yönelmek gibi.
- Seçim görünür olur olmaz durun. Seçimin bütün sonuçlarını aynı sahnede açıklamayın.
Açıklamaya saparsanız sahneyi yeniden daraltın
Karakterin bütün geçmişini anlatıyorsanız
Geçmişten yalnız mevcut seçimi değiştiren ayrıntıyı tutun. Böyle bir ayrıntı yoksa geçmiş paragrafını çıkarın. Miray’ın kaç yıldır orada çalıştığını bilmek, notu cebine koyma hareketini değiştirmiyorsa bu sahnede gerekli değildir.
Amaç büyüyorsa
“Binadaki sırrı çözmek” sahne için fazla geniştir. Bunu “anahtarı kasaya bırakmak” düzeyine indirin. Büyük soru arka planda kalabilir; yan karakterin işi ise sahnenin bitiş noktasını verir.
Son cümleyi bulamıyorsanız
Sonucu değil, yön değişikliğini yazın. Karakterin bodrumda ne bulduğunu göstermek zorunda değilsiniz. Hangi kapıya gittiğini, nesneyi kime bıraktığını veya ilk kararından nasıl döndüğünü gösteren hareket yeterlidir.
Kendi sahneniz için kopyalanabilir şablon
Yan karakter:
Bu sahnedeki küçük işi:
İşi taşıyan nesne veya kişi:
Karşısına çıkan tek engel:
Önce yaptığı beklenen hareket:
Geri alınabilir seçimi:
Seçimi görünür kılan son hareket:
Sahne sonunda bilinmeden kalabilecek şey:
Son alan özellikle önemlidir. Oraya yazdığınız bilgi, sahnenin içinde uzun bir açıklamaya dönüşmek üzereyse dışarıda bırakın. Okurun karakterin ne yaptığını anlaması gerekir; dünyanın bütün nedenlerini bilmesi gerekmez.
Sahnenin tamamlandığını nasıl anlayacaksınız?
- Küçük amaç ilk bölümde anlaşılabiliyor.
- Engel, karakterin hareketini gerçekten değiştiriyor.
- Son cümle duyguyu adlandırmak yerine seçimi gösteriyor.
- Dünya hakkında açıklama paragrafları çıkarıldığında eylem sırası hâlâ anlaşılabiliyor.
- En az bir soru açık kalsa bile karakterin bu sahnede ne yaptığı belli oluyor.
Bu küçük denemeyi daha sonra daha geniş bir öyküye çevirmek isterseniz, karakterin isteğini, engelini ve seçimini genişleten çalışma bir sonraki adım olabilir. Şimdilik yan karakterin seçimi görünürse sahne görevini tamamlamıştır.


