Koyu renkli kapalı bir defterin üzerinde metalik kalem
Ahşap yüzeyde koyu renkli kapalı defter ve üzerindeki metalik kalem.

Bir bölümün ya da sahnenin sonunda yalnızca üç satır yazın: Düşüncem, Sorum ve Önceki notumla bağlantı. İlk satır sizin yorumunuzu, ikincisi metnin açık bıraktığı noktayı, üçüncüsü ise yalnızca kendi eski notlarınızdan biriyle kurduğunuz bağı taşısın.

Üç satırın ayrı işleri

  • Düşüncem: Metinden hareketle vardığınız, tartışılabilir yorumdur. Olayları yeniden sıralamaz.
  • Sorum: Metnin henüz cevaplamadığı belirli bir noktadır. Genel bir “Neden böyle yaptı?” sorusu yerine hangi kararın ya da ayrıntının açıklanmadığını gösterir.
  • Bağlantı: Bu kaydı kendi önceki notunuzdaki belirli bir düşünceyle ilişkilendirir. İki notun örtüştüğünü, çeliştiğini ya da önceki yorumu daralttığını belirtir.

Bu ayrımın amacı üç farklı işi tek, uzun paragrafta birbirine karıştırmamaktır. Bağlantı satırında başka bir kitaba, gündelik bir anıya veya genel bir çağrışıma geçmeyin. Böyle bir karşılık vermek istiyorsanız onu ayrı bir çalışma olarak okuma notunda fikre kendi örneğinizle karşılık verme düzeninde tutabilirsiniz.

Okuma durağını seçin

  1. Bir bölümün sonunu, sahne değişimini veya dikkatinizi çeken karar anını bekleyin.
  2. Geri dönüş adresini kısa yazın: bölüm adı, sayfa numarası ya da “ikinci sahnenin sonu” gibi bulunabilir bir işaret yeterlidir.
  3. Kitabı kapatıp üç satırı kendi cümlelerinizle doldurun. Alıntı eklemek zorunda değilsiniz.
  4. Her satırda yalnızca o satırın işini bırakın. Sorunun içinde yorum, bağlantının içinde yeni bir özet varsa ayırın.

Doldurulmuş kurmaca örnek

Aşağıdaki öykü durumu ve notların tümü kurmacadır.

Ela, kıyıdaki küçük gözlem kulübesinde doldurduğu son formun bir bölümünü boş bırakır ve dosyayı öyle teslim eder. Önceki sahnede bütün sayıların tamamlanması gerektiğini savunmuştur.

Düşüncem: Ela’nın boşluğu doldurmaması vazgeçmekten çok, bilmediği bilgiyi eklememe kararı gibi görünüyor.

Sorum: Bu karar yalnızca son form için mi geçerli, yoksa Ela’nın eksiksiz kayıt fikri değişti mi?

Önceki notumla bağlantı: O-04 kodlu notumda boş bırakılan yeri dikkatsizlik saymıştım; bu sahne, aynı boşluğun bilinçli bir sınır da olabileceğini gösteriyor.

İlk satır “Ela formu eksik teslim etti” demekle yetinmiyor; olay hakkında bir yorum kuruyor. İkinci satır yorumun henüz çözemediği iki olasılığı ayırıyor. Üçüncü satır ise metin dışındaki bir yaşantıya değil, belirli bir eski nota dönüyor ve iki kayıt arasındaki değişimi adlandırıyor.

Kendi üç satırlık kaydınız

Okuma durağı: [bölüm, sayfa veya sahne]
Düşüncem: [Metin hakkında kendi yorumum]
Sorum: [Metnin henüz açıklamadığı belirli nokta]
Önceki notumla bağlantı: [Not kodu veya tarih] — [örtüşüyor / çelişiyor / daraltıyor], çünkü...

Henüz bağlantı kurabileceğiniz eski bir not yoksa ilişki uydurmayın. Üçüncü satıra “Henüz yok; bu kayıt O-01” yazın. Sonraki okuma durağında yeni kaydın O-01 ile örtüşüp örtüşmediğine bakabilirsiniz.

Satırlar birbirine karışıyorsa

Düşünce olay özetine dönüştüyse

“Ela formu aldı, bir alanı boş bıraktı ve teslim etti” yalnızca olay sırasıdır. Bunun yerine kendinize “Bu ayrıntı hakkındaki yorumum ne?” diye sorun. Yorumunuz metnin kesin bilgisi olmak zorunda değildir; “gibi görünüyor” ya da “şimdilik şöyle okuyorum” diyerek sınırını koruyabilirsiniz.

Soru fazla geniş kaldıysa

“Ela neden böyle yaptı?” yerine iki olasılığı ayıran bir soru yazın: “Bu tek seferlik bir karar mı, yoksa önceki görüşü değişti mi?” Sonraki sahnede ne arayacağınız böylece daha açık olur.

Bağlantı yalnız benzer konuya dayanıyorsa

İki notta da “boşluk” kelimesinin geçmesi yeterli değildir. Aradaki işlevi belirtin: Yeni kayıt önceki düşünceyi destekliyor mu, ona karşı bir örnek mi getiriyor, yoksa kapsamını mı daraltıyor? Bir ilişki bulamıyorsanız “bağlantı yok” demek, zayıf bir benzerlik kurmaktan daha temiz bir kayıttır.

Kaydı kapatmadan önce

  • Düşünce satırınız olayları tekrar etmek yerine size ait bir yorum içeriyor mu?
  • Soru satırınız, sonraki okumada hangi ayrıntıya bakacağınızı gösteriyor mu?
  • Bağlantı satırınız belirli bir eski nota ve iki kayıt arasındaki ilişkiye işaret ediyor mu?

Üçüne de yanıt verebiliyorsanız okuma durağınız tamamlanmıştır. Kitabın tamamını açıklamanız ya da her önemli cümleyi kaydetmeniz gerekmez.