
Bir paragrafı bitirdiğinizde üç ayrı satır yazın: Metin hangi soruyu ele alıyor?, Bu soruya ne yanıt veriyor? ve Bende hangi soru açık kaldı? Böylece konuyu özetlemek yerine paragrafın düşünce hareketini kaydedebilirsiniz.
Metnin sorusu:
Metnin yanıtı:
Bende açık kalan:
Üç satırı nasıl doldurabilirsiniz?
- Önce soruyu bulun. Paragrafta soru işareti bulunması gerekmez. “Yazar burada neyi açıklamaya çalışıyor?” diye düşünün ve cevabı tek bir soru cümlesine dönüştürün.
- Yanıtı kendi cümlenizle yazın. Yalnızca paragrafın söylediği kadarını kaydedin. Metin bir nedeni öne sürüyorsa “tek neden budur” diye genişletmeyin.
- Sizde açık kalan tek soruyu seçin. Bu soru, metindeki yanıtın kapsamını, dayanağını veya başka bir durumda geçerli olup olmadığını yoklayabilir. Birden fazla soru doğduysa yalnızca sonraki okumada dönmek istediğinizi bırakın.
Sayfayı yeniden bulmanız gerekecekse kaydın başına bölüm ya da sayfa konumunu ekleyebilirsiniz. Uzun bir alıntı kopyalamak gerekmez.
Doldurulmuş kurmaca örnek
Aşağıdaki paragraf yalnızca alıştırma için yazılmış kurmaca bir kurgudışı metindir; gerçek bir mahalle hakkında kanıt sunmaz:
Mahalledeki küçük dükkânların azalmasını yalnız müşteri tercihleriyle açıklamak eksik kalır. Artan kiralar dükkân giderlerini yükseltirken zincir mağazaların görünürlüğü de küçük işletmelerin fark edilmesini zorlaştırır.
Bu paragraf için kayıt şöyle olabilir:
Metnin sorusu: Mahalledeki küçük dükkânlar neden azalıyor?
Metnin yanıtı: Metin, artan kiraları ve zincir mağazaların görünürlüğünü öne çıkarıyor.
Bende açık kalan: Aynı değişim her sokakta mı görülüyor?
İkinci satır, öne sürülen açıklamayı metnin görüşü olarak tutuyor; onu doğrulanmış bir gerçek ya da tek olası neden ilan etmiyor. Üçüncü satır ise paragrafın yanıtını tekrarlamak yerine kapsamını yokluyor.
Birbirine benzeyen üç şeyi ayırın
Konu, metnin sorusu değildir
“Küçük dükkânlar” yalnızca konudur. “Küçük dükkânlar neden azalıyor?” ise paragrafın yanıt vermeye çalıştığı sorudur. İlk satırınız yalnızca bir başlıktan ibaret kaldıysa onu soru cümlesine çevirin.
Yanıt, paragraf özeti değildir
Paragraftaki her ayrıntıyı sıralamak yerine soruya verilen karşılığı seçin. Bir örnek, tarih veya karşılaştırma ancak bu yanıtı değiştirdiği ölçüde nota girmeli.
Açık kalan, otomatik olarak itiraz değildir
“Buna katılmıyorum” bir tepki bildirir; fakat neyin eksik olduğunu göstermez. Bunun yerine “Bu açıklama hangi koşullarda geçerli olmayabilir?” veya “Metin bu sonucu hangi karşılaştırmaya dayandırıyor?” gibi metne geri götüren bir soru yazın.
Paragraf doğrudan yanıt vermiyorsa
- Yanıt yalnızca kısmi ise: İkinci satıra “Metin şimdilik…” diye başlayın. Eksik kalan bölümü üçüncü satırda sorun.
- Paragraf yalnızca örnek veriyorsa: Soruyu bir önceki paragraftan alın; bu paragrafın yanıta ne kattığını yazın.
- Birden fazla soru varsa: Paragrafın en çok yer ayırdığı soruyu seçin. Diğer soru sonraki paragrafta ele alınıyorsa yeni bir kayıt açın.
- Hiç yanıt yoksa: İkinci satıra “Bu paragrafta yanıtlanmıyor” yazın. Metnin söylemediği bir yanıtı tamamlamayın.
Notunuzu son kez sınayın
- İlk satır gerçekten soru mu, yoksa yalnızca konu başlığı mı?
- İkinci satır bu soruya doğrudan karşılık veriyor mu?
- Üçüncü satır metnin yanıtından sonra hâlâ anlamlı mı?
- Metni yeniden açtığınızda notun hangi kısmının yazara, hangi kısmının size ait olduğunu ayırt edebiliyor musunuz?
İkinci satırda sav ile onu açıklayan örnek birbirine karışıyorsa sav ile örneği ayıran okuma notunu kullanabilirsiniz. Tek paragraf yerine birkaç paragrafın düşünce zincirini izlemek istediğinizde ise paragraflar arasındaki bağı kaydetmek daha uygun olur.


