
İşaretlediğiniz her yeri ayrı bir deftere geçirmeyin. Kitap bittikten sonra yalnızca işaretli yerlere dönün ve her birine üç karardan birini verin: yeniden düşün, başka bir notla bağla ya da şimdilik bırak. İlk iki karar için sayfa konumunu ve kendi cümlenizi yazmanız yeterlidir; metni kopyalamanız gerekmez.
Üç etiketin yaptığı işler
Yeniden düşün
İşaretli yer sizde açık bir soru bırakıyorsa, önceki yorumunuzu zorluyorsa veya yeniden okuyunca farklı anlaşılabilecekse bu etiketi kullanın. Notunuz, dönüşte neyi araştıracağınızı söylemeli:
DÜŞÜN — s. 42, ikinci bölümün ortası: Yazarın burada kurduğu ayrım, bölümün başındaki örnekte de geçerli mi?
“Önemli bölüm” gibi genel bir açıklama yazmayın. Böyle bir ifade, sayfaya döndüğünüzde ne yapacağınızı belirtmez.
Başka bir notla bağla
İşaretli yer başka bir sayfayı, daha önce tuttuğunuz bir okuma notunu veya kendi örneğinizi anlamlı biçimde değiştiriyorsa bağlantının iki ucunu yazın:
BAĞLA — s. 87, dördüncü bölümün sonu: Bunu s. 42’deki ayrımla birlikte oku; burada ilk varsayımın sınırı görünüyor.
Bağlantının hedefini belirtmek önemlidir. Yalnızca “önemli bir bağlantı var” yazarsanız sonraki okumada aynı aramayı yeniden yapmak zorunda kalırsınız.
Şimdilik bırak
Bir cümleyi yalnızca hoşunuza gittiği için işaretlemiş, aynı düşünceyi birkaç kez çizmiş veya işaretin nedenini artık hatırlamıyor olabilirsiniz. Yeni bir amaç uydurmak yerine kısa bir kapanış yazın:
BIRAK — s. 119, altıncı bölümün başı: Benzetmeyi beğenmişim; şu anda başka bir soruya ya da nota bağlanmıyor.
“Bırak” kararı, kitaptaki çizgiyi silmenizi gerektirmez. Yalnızca bu yeri şimdiki dönüş listenize taşımadığınızı gösterir.
İşaretleri tek geçişte nasıl ayırabilirsiniz?
- Boş bir sayfayı üç başlığa bölün: DÜŞÜN, BAĞLA ve BIRAK.
- Kitabı baştan sona yeniden okumayın. Yalnızca altı çizili, kıvrılmış, yapışkan notlu veya kenarında işaret bulunan yerlere sırayla gidin.
- Her işarette tek soru sorun: “Buraya döndüğümde ne yapacağım?”
- Bir etiket seçin. Kararı verecek kadar çevre metne bakın; ayrıntılı yeniden okumaya henüz başlamayın.
- Konumu kaydedin. Sayfa numarası yoksa bölüm adıyla birlikte “başlangıç”, “orta” veya “son” gibi yaklaşık bir yer belirtin.
- Kendi cümlenizi ekleyin. Açık soruyu, kurulacak bağlantıyı veya bırakma gerekçesini tek cümlede yazın.
Konumu belirlemenize rağmen sahneyi sonradan bulmak zor görünüyorsa, sahneyi alıntılamadan geri bulma kaydı için nesne ve eylemden oluşan kısa bir adres ekleyebilirsiniz.
Doldurulmuş kurmaca örnek
Aşağıdaki kitap adı ve bütün notlar kurmacadır. Okur, Avlunun Dili adlı bir deneme kitabında dokuz yeri işaretlemiş olsun. Benzer veya işlevsiz işaretleri eledikten sonra sayfasında şu üç kayıt kalır:
- DÜŞÜN — s. 34, “Ortak Yerler” bölümünün ortası: Buradaki düzen önerisi, alanı farklı saatlerde kullanan kişileri de hesaba katıyor mu?
- BAĞLA — s. 76, “Bakım” bölümünün sonu: Bu bölümde sorumluluk kişilere değil zamana bağlanıyor; s. 34’teki kullanım varsayımıyla karşılaştır.
- BIRAK — s. 103, sayfanın üstü: İşaretli betimleme dikkatimi çekmiş; kitabın ana sorusuna veya mevcut notlarıma bir şey eklemiyor.
İlk kayıt yeniden okumak için belirli bir soru verir. İkincisi iki konumu birlikte açmayı gerektirir. Üçüncüsü ise işarete sonradan önem yakıştırmadan kaydı kapatır.
Bir işaret iki etikete de uyuyorsa
Hem düşündüren hem de başka bir nota bağlanan yerlerde, bir sonraki somut hareketi seçin:
- Başka bir sayfayı veya defter kaydını açmadan ilerleyemiyorsanız BAĞLA.
- Tek başına yeniden okuyup yanıtlayabileceğiniz açık bir soru varsa DÜŞÜN.
- Neden işaretlediğinizi ancak tahmin edebiliyorsanız BIRAK. Eski niyetinizi sonradan kesinleştirmeyin.
Aynı düşünceyi taşıyan birkaç işaret varsa hepsini ayrı ayrı yazmak yerine en açık konumu seçin. Diğer sayfaları o kaydın sonuna kısa konumlar olarak ekleyebilirsiniz: “Benzer yerler: s. 51 ve s. 63.”
Kopyalanabilir kısa düzen
DÜŞÜN — [sayfa veya bölüm konumu] — [kendi cümlenizle açık soru]
BAĞLA — [sayfa veya bölüm konumu] — [hangi kayıtla, neden bağlanacak]
BIRAK — [sayfa veya bölüm konumu] — [tek kısa bırakma gerekçesi]
Çalışma bittiğinde DÜŞÜN ve BAĞLA satırları gerçek dönüş listenizi oluşturur. BIRAK satırları ise yeniden elemek zorunda kalmayacağınız kapanmış kararlardır. Elinizdeki diğer notlarla çalışacaksanız önce BAĞLA kayıtlarından; yalnızca kitap yanınızdaysa DÜŞÜN kayıtlarından başlayabilirsiniz.
Bu listeyi daha sonra kitap hakkındaki tek bir değerlendirmeye dönüştürmek isterseniz, dağınık okuma notlarını kısa bir değerlendirmede toplama çalışmasına geçebilirsiniz. Buradaki amaç ise henüz değerlendirme yazmak değil, hangi işarete neden döneceğinizi seçmektir.


