Her hafta yeniden yazdığınız ama ilerletemediğiniz bir maddeyi, gelecek haftanın sayfasına geçirmeden önce değerlendirin: Hâlâ yapmak istiyor musunuz? İstiyorsanız aynı kapsamda mı, daha küçük bir parçayla mı? Artık istemiyorsanız onu bu haftanın planından çıkarabilirsiniz. Yeni sayfaya yalnızca maddeyi değil, verdiğiniz kararı da yazın.
Bu çalışma, kendi isteğinizle başladığınız okuma, gözlem ve yaratıcı yazma uğraşları için. Birine verdiğiniz sözü veya teslim tarihi olan bir işi bırakma kararı ayrıca iletişim ve planlama gerektirir.
Önce notun sizden bir şey isteyip istemediğine bakın
Eski sayfanızdaki her satırı yapılacak işe dönüştürmeniz gerekmiyor. “Parktaki bankın boyası dökülmüş” bir gözlem olarak kalabilir. “Bu bankın çevresinde geçen bir öykü yaz” ise sonradan eklediğiniz bir uğraş. Gözlemi saklamak için öyküyü yazmayı üstlenmek zorunda değilsiniz.
Bu hafta yeniden taşımayı düşündüğünüz üç madde seçin. Her birinin yanına neden kaldığını kısa ve somut biçimde yazın. “Üşendim” yerine “Son sahnede ne olacağını seçmedim” ya da “Beş kitabı hangi soruyla karşılaştıracağımı bilmiyorum” gibi bir açıklama arayın. Nedeni bilmiyorsanız “Henüz bilmiyorum” yazmanız da yeterli; kendiniz hakkında bir hüküm vermeniz gerekmiyor.
Üç yarım madde, üç farklı karar
Aşağıdaki maddeler ve gerekçeler bu alıştırma için oluşturulmuş kurgu örneklerdir; gerçek bir okurun günlüğünden alınmamıştır.
| Eski madde | Karar ve gerekçesi | Deftere yazılacak yeni kayıt |
|---|---|---|
| Öyküyü bitir. | Küçült. Öyküyü hâlâ yazmak istiyorum, ama son sahne belirsiz. | Çarşamba yalnızca son sahnenin kaba taslağını yaz. Önceki sayfaları düzeltme. |
| Beş kitabı karşılaştır. | Bırak. Bu karşılaştırmayla cevaplamak istediğim bir soru yok. | Karşılaştırmayı haftalık plandan çıkardım. Kitap notları oldukları yerde kalacak. |
| Park notlarını düzenle. | Sürdür. Gözlemlerimi tek sayfada toplamak istiyorum; notlar hazır. | Cumartesi park notlarından tek sayfa oluştur. Yeni gözlem ekleme. |
Her örnekte kararın sınırı belli. Öykü maddesinde bütün metni bitirme yükü kaldırılıyor. Kitap maddesinde notlar silinmiyor, karşılaştırma işi bırakılıyor. Park maddesi ise kapsamı değişmeden, yapılacağı zaman belirtilerek korunuyor.
Küçültürken geriye görülebilir bir parça bırakın
“Öyküyle biraz ilgilen” yazarsanız gelecek hafta neyin ilerlediğini değerlendirmek zor olabilir. Bunun yerine bir çıktı seçin: son sahnenin taslağı, karakterin verebileceği iki cevap veya başlangıç paragrafının yeni bir sürümü. Parçanın kusursuz olması gerekmiyor; hangi noktada o haftalık işi tamamlanmış sayacağınız belli olsun.
Örnekteki son sahne için sınırı şöyle yazabilirsiniz:
Karakterin odadan çıkıp çıkmayacağını seçip sahneyi kaba hâliyle yazacağım. Dil düzeltmesini bu çalışmaya eklemeyeceğim. Bu hafta tamamlanacak parça son sahnenin taslağı; bütün öykü henüz bitmiş olmayacak.
Küçülttüğünüz maddeye hemen yeni şartlar eklediğinizi fark ederseniz onları ayrı bir notta tutun. “Son sahneyi yaz” maddesinin sonuna kapak fikri, başlık seçimi ve bütün metni düzeltme işlerini iliştirmeyin.
İstediğiniz hâlde bu hafta yer açamıyorsanız
Bir uğraşı sürdürmek istemeniz, onu hemen gelecek haftaya yazmanızı gerektirmez. Önünüzde zaman olmadığını biliyorsanız haftalık listeden çıkarıp bir yeniden bakma tarihi belirleyin: “Ekim başında öyküye dönmek isteyip istemediğime bakacağım.” Bu, öyküyü o tarihte bitirme sözü değildir.
Tarih için de bir nedeniniz yoksa fikri yalnızca saklayabilirsiniz. “Belki bir gün” notunu her hafta kopyalamak yerine bulunduğu sayfayı işaretleyin. Böyle notları daha sonra bulmak için basit bir günlük dizini kullanabilirsiniz.
Tek bir maddeyle doldurabileceğiniz karar kaydı
Aşağıdaki satırları defterinize geçirin. Bütün birikmiş listenizi aynı oturuşta ele almanız gerekmiyor.
Yarım kalan madde:
Bunu hâlâ istememin nedeni:
Şu anda ilerlemeyen kısım:
Kararım — sürdür, küçült veya bırak:
Kararımın gerekçesi:
Yapacaksam: sonraki somut parça ve ona ayıracağım zaman:
Bu parçayı tamamlanmış sayacağım nokta:
Bu hafta yapmayacaksam: notun kalacağı yer; gerekiyorsa yeniden bakma tarihi:
Gelecek hafta aynı madde yine karşınıza çıkarsa önce bu kaydı okuyun. Seçtiğiniz parça hâlâ fazla büyük müydü, ayırdığınız zaman mı değişti, yoksa isteğiniz mi azaldı? Yeni satırınız bu sorulardan birine cevap versin. Bırakmaya karar verdiyseniz eski kayda “Bu karşılaştırmayı artık yapmak istemiyorum; okuma notlarını saklıyorum” yazıp maddeyi kapatabilirsiniz.
