Ağaçların altında çimenlikte birbirine açılı duran iki boş ahşap bank
İki bank, kalın gövde ve aralarındaki boşluk; sabit öğelerin konum ilişkisini kaydetme çalışması için temsili fotoğraf.

Bir yeri sonradan hatırlamak için adresini, adını ya da oradaki canlıların türünü yazmanız gerekmez. Aynı bakış noktasından üç sabit öğe seçin; bunlara A, B ve C deyin. Her öğenin diğerlerine göre nerede göründüğünü birer satırla kaydedin. Son olarak üç satırı tek bir mekân cümlesinde birleştirin.

Önce bakış çerçevesini sabitleyin

“Sağda” ve “önde” gibi sözcükler, ancak hangi yönden baktığınız belli olduğunda anlamlıdır. Yer adı vermek yerine görüşünüzü görünür bir sınırla tarif edebilirsiniz:

Bakış çerçevesi: Kalın gövdeyi sağ kenarda, iki bankı önümde gördüğüm yön.

Kayıt bitene kadar aynı noktada ve aynı yöne bakın. Yer değiştirirseniz sağ-sol ve ön-arka ilişkileri de değişebilir; yeni konum için ayrı bir kayıt açın.

Üç sabit öğeyi seçin

Kayıt süresince yer değiştirmeyen ve birbirinden kolayca ayrılan üç öğe yeterlidir. Ağaç türünü bilmiyorsanız “kalın gövde”, nesnenin adından emin değilseniz “alçak dikdörtgen nesne” gibi yalnızca görünen özelliği kullanabilirsiniz.

  1. A için bir dayanak seçin: Kadrajın kenarındaki ya da ortasındaki belirgin bir öğe işinizi kolaylaştırır.
  2. B’yi A’ya göre yerleştirin: “A’nın solunda”, “A’nın arkasında görünüyor” veya “A ile arasında açık bir boşluk var” gibi bir ilişki yazın.
  3. C’yi iki öğeye bağlayın: Mümkünse hem A’ya hem B’ye göre konumunu belirtin. Böylece üç ayrı nesne listesi yerine küçük bir alan düzeni oluşur.

“Önde” ve “arkada” ifadelerini kesin bir mesafe ölçümü gibi değil, yalnızca bulunduğunuz bakış noktasından görünen sıra olarak kullanın. Sıra seçilemiyorsa bunu açıkça “Hangisinin önde olduğu bu açıdan seçilmiyor” diye yazın.

Doldurulmuş örnek

Aşağıdaki temsili kayıt, kapak fotoğrafında görünen düzen üzerinden hazırlanmıştır. Yer adı, ağaç türü veya nesnelerin neden o biçimde yerleştirildiği hakkında çıkarım içermez.

  • A — kalın gövde: B ile C’nin sağında; alt bölümü bu bakış açısından daha önde görünüyor.
  • B — sırtlığı bütünüyle görünen bank: C’nin solunda; B ile C arasında çimenlik bir boşluk seçiliyor.
  • C — diğer bank: B’nin sağında, A’nın solunda ve B’ye çapraz duruyor.

Bu üç satırdan çıkan mekân cümlesi: Sağdaki kalın gövde ile soldaki bankın arasında, soldaki banka çapraz duran ikinci bir bank var; iki bankın arasında çimenlik boşluk görülüyor.

Bu cümle alanın tamamını anlatmaya çalışmıyor. Yalnızca seçilen üç öğenin sırasını, yönünü ve aralarındaki boşluğu yeniden kurmaya yetecek kadar bilgi taşıyor.

Görünen düzeni tahminden ayırın

“İki bank birbirine çapraz duruyor” gözlenebilir bir ilişkidir. “Banklar sohbet etmek için böyle yerleştirilmiş” ise amaç hakkında tahmindir. Benzer biçimde gövdenin kalın olduğunu yazabilirsiniz; ağacın yaşını veya türünü yalnız görünüşünden kesinleştirmemelisiniz.

  • Kayda girebilir: sağında, solunda, arkasında görünüyor, aralarında boşluk var, bir bölümü diğerinin arkasında kalıyor.
  • Ayrı tutulmalı: burası belirli bir park, ağaç çok yaşlı, banklar buluşmak amacıyla konmuş, nesne uzun süredir kullanılmıyor.

Bu ayrımı kendi kayıtlarınızda genişletmek isterseniz gözlem ile tahmini iki ayrı sütunda tutma çalışmasını kullanabilirsiniz.

İlişki seçilemiyorsa boşluğu doldurmayın

Bir öğe diğerinin arkasında kısmen kaybolabilir veya aradaki zemin görünmeyebilir. Böyle bir durumda kesin bir konum uydurmak yerine görünmeyen kısmı kaydedin:

  • “C’nin alt bölümü A tarafından kapatılıyor.”
  • “A ile C arasındaki boşluğun tamamı bu açıdan görünmüyor.”
  • “B ile C’den hangisinin daha önde olduğu seçilmiyor.”

Belirsizliği yazmak kaydı eksik bırakmaz; daha sonra neyi gerçekten gördüğünüzü korur.

Kopyalanabilir çalışma notu

Bakış çerçevesi:

A — görünen özellik:
Diğerlerine göre konumu:

B — görünen özellik:
Diğerlerine göre konumu:

C — görünen özellik:
Diğerlerine göre konumu:

Öğeler arasındaki görünür boşluk:

Üç satırdan çıkan mekân cümlesi:

Bu açıdan seçemediğim:

Kaydı bitirmeden önce üç şeyi kontrol edin

  1. Her konum ifadesi aynı bakış noktasına mı dayanıyor?
  2. Üç öğeden en az biri, diğer ikisiyle de ilişkilendirildi mi?
  3. Yer adı, tür, yaş, amaç veya geçmiş hakkında yalnızca görünüşten çıkarılmış bir cümle kaldı mı?

İlk iki sorunun yanıtı evet, son sorunun yanıtı hayırsa kısa kaydınız tamamdır. Çizim yapmadan da seçtiğiniz küçük alanın düzenini yeniden okuyabileceğiniz bir metne dönüştürmüş olursunuz.

Güvenlik: Gözlem için trafiğe yaklaşmayın, özel ya da kapalı bir alana girmeyin ve daha iyi açı bulmak amacıyla tehlikeli bir noktaya çıkmayın. İlişki görünmüyorsa bunu belirsiz bırakmak yeterlidir.