
Tek bir yerdeki ışık değişimini kaydetmek için ışığın neden değiştiğini açıklamanız gerekmez. Sabit iki ayrıntı seçin, aydınlık ile gölge arasındaki sınırın önce nerede olduğunu ve birkaç dakika sonra nereye geldiğini yazın. Notu dört satırla tamamlayabilirsiniz: başlangıç sınırı, değişen sınır, değişmeden kalan ayrıntı, henüz bilmediğim.
Önce küçük ve sabit bir alan seçin
Bütün manzarayı anlatmaya çalışmak yerine bir bankın oturağı, bir saksının kenarı ya da duvardaki bir çizgi gibi sınırı kolayca tarif edebileceğiniz küçük bir alan belirleyin. Ardından iki dayanak seçin. Örneğin “bankın ön ayağı” ve “arkalığın üçüncü tahtası” gibi ifadeler, yalnızca “ortalık karardı” demekten daha sonra okunabilir bir kayıt bırakır.
Güvenli bir gözlem noktası seçin: Güneşe doğrudan bakmayın; ışığın düştüğü nesnelere bakın. Aynı bakış yerini yalnızca taşıt ve bisiklet yolundan uzak, sağlam ve güvenli bir zemindeyse koruyun.
- Bakış yerinizi koruyun: İlk ve ikinci bakışta mümkünse aynı noktada durun ya da oturun.
- Kadrajı daraltın: Bir veya iki nesne yeterlidir.
- İki zamanı yazın: Dakikası dakikasına ölçüm gerekmese de ilk ve ikinci bakışın saatini belirtin.
- Nedeni erteleyin: Bulut, dal hareketi veya günün saati hakkında hemen karar vermeyin.
Dört satırlık kayıt
- Başlangıç sınırı: İlk bakışta aydınlık ile gölge nerede buluşuyor?
- Değişen sınır: İkinci bakışta bu çizgi hangi görünür dayanağa ulaşmış?
- Değişmeden kalan ayrıntı: İki bakışta da aynı görünen ne var?
- Henüz bilmediğim: Görüntünün açıklayamadığı hangi soru açık kaldı?
Boş kayıt şu kadar kısa olabilir:
Saat ve bakış yeri:
Başlangıç sınırı:
Değişen sınır:
Değişmeden kalan ayrıntı:
Henüz bilmediğim:
“Işık azaldı” yerine sınırın geçtiği yeri yazmaya çalışın. Değişim çok küçükse bunu büyütmeniz gerekmez: “İki bakış arasında seçebildiğim bir yer değişikliği olmadı” da tamamlanmış bir gözlem notudur.
Doldurulmuş örnek
Aşağıdaki iki banklı alan ve kayıt bütünüyle kurmaca bir örnektir.
Saat ve bakış yeri: 16.20–16.26; iki bankın karşısındaki aynı taşın yanı.
Başlangıç sınırı: 16.20’de aydınlık ile gölge arasındaki sınır, soldaki bankın oturağının ortasından geçiyor. Sağdaki bankın öndeki ayağı aydınlıkta.
Değişen sınır: 16.26’da sınır soldaki bankın arkalığına ulaşmış. Sağdaki bankın öndeki ayağı artık gölgede.
Değişmeden kalan ayrıntı: İki bank arasındaki açık renkli küçük ot parçası iki bakışta da aydınlıkta kaldı.
Henüz bilmediğim: Sınırın değişmesine dalların hareketinin mi, bir bulutun mu yoksa fark etmediğim başka bir değişimin mi eşlik ettiğini bilmiyorum.
Bu örnek, çevrenin tamamını betimlemiyor. Yalnızca aynı kadrajdaki iki sınırı ve bir sabit ayrıntıyı saklıyor. Son satır da eksiklik değildir; gözlemin cevaplamadığı soruyu açık bırakır.
Tahmini gözlem cümlesinden ayırın
“Sınır bankın ön ayağını geçti” gözlenen değişimi anlatır. “Birazdan bankın tamamı gölgede kalacak” ise henüz gerçekleşmemiş bir tahmindir. Tahmin eklemek istiyorsanız onu ayrı ve açık bir etiketle yazın:
Tahminim: Bir sonraki bakışta sınır soldaki bankın arkasına geçebilir.
Yeniden baktığınızda ilk cümleyi değiştirmeyin. Altına “gerçekleşti”, “gerçekleşmedi” ya da “oturum bittiği için bakmadım” yazabilirsiniz. Böylece ilk anda gördüğünüz şey ile sonradan öğrendiğiniz şey aynı cümleye karışmaz. Bu ayrımı başka gözlem konularına da uygulamak için gözlem ile tahmini ayrı sütunlarda tutma çalışmasına bakabilirsiniz.
Sınır seçilemiyorsa ne yazılır?
Aydınlık ile gölge her zaman belirgin bir çizgi oluşturmaz. Böyle bir durumda keskin bir sınır uydurmak yerine geçiş bölgesini tarif edin: “Oturak soldan sağa doğru koyulaşıyor; başlangıç ve bitiş noktalarını ayıramadım.” İkinci bakışta da aynı belirsizlik varsa bunu koruyun.
Kayıt bittiğinde dört satırı yeniden okuyun. Nesnelerin türünü veya bulunduğunuz yeri bilmeyen biri, aydınlık alanın hangi dayanaklar arasında değiştiğini anlayabiliyorsa not görevini tamamlamıştır. Değişimin nedenini çözmüş olmanız gerekmez.


