Ağaçların altında çim üzerinde birbirine açılı duran iki boş ahşap bank
Ağaçların altında, çimenlik alanda duran iki boş ahşap bank.

Kısa cevap: Sayfayı yaşadığım, planım ve kaynaklı yer bilgisi olarak üçe ayırın. Her cümlenin başına Y, P veya K işareti koyun. Böylece henüz gerçekleşmemiş bir rota anıya, bir levhadan öğrendiğiniz bilgi de kendi gözleminize dönüşmez.

Üç alanın görevi

Y — Yaşadığım veya doğrudan gördüğüm

Buraya yalnızca o sırada yaşadığınız, gördüğünüz ya da işittiğiniz ayrıntıyı yazın. Tarih ve yaklaşık saat, planla anıyı daha sonra ayırmayı kolaylaştırır.

  • “Taş kemerden avluya girdim.”
  • “Sol taraftaki bank ıslaktı.”
  • “Bileti defterimin arasına koydum.”

Fotoğrafı veya bileti ayrıca saklıyorsanız kayda kısa bir adres ekleyebilirsiniz: F-03 üçüncü fotoğrafı, B-01 ilk bileti gösterebilir. Ayrı bir kâğıdı sayfayla iki yönlü eşleştirmek için deftere eklenen kâğıdı ilgili notla bağlama düzenini kullanabilirsiniz.

P — Sonraki planım veya niyetim

Henüz yapılmamış durak, rota ve istekler bu alanda kalır. Cümleyi gelecek zamanla ya da bir koşulla kurmak ayrımı görünür kılar:

  • “Öğleden sonra kuzey yoluna bakacağım.”
  • “Yağmur sürmezse seyir yerine çıkmayı düşünüyorum.”

Plan değişirse ilk cümleyi anıymış gibi düzeltmeyin. Altına tarihli bir sonuç ekleyin: “16.20 — Yağmur sürdüğü için gitmedim.” Eski kayda dokunmadan değişikliği izlemek isterseniz tarihli ek yönteminden yararlanabilirsiniz.

K — Bir kaynaktan gelen yer bilgisi

Levha, broşür, kitap, harita veya internet sayfasından öğrendiğiniz bilgiye bir kaynak işareti verin. En kısa kullanışlı kayıt şu dört parçadan oluşur:

  • Kaynak kodu: K-01
  • Başlık: sayfanın, levhanın ya da broşürün adı
  • Adres: bağlantı veya çektiğiniz kaynak fotoğrafının kodu
  • Bakılan tarih: bilgiyi ne zaman gördüğünüz

Kaynağını henüz bulamadığınız bir duyumu kesin yer bilgisi gibi yazmak yerine “Kontrol edilecek” satırında tutun. Kaynağı bulduğunuzda K alanına taşıyın.

Kopyalanabilir sayfa düzeni

[Y] YAŞADIĞIM / GÖRDÜĞÜM
Tarih ve saat:
Not:
Fotoğraf veya bilet kodu:

[P] PLANIM
Not edildiği saat:
Yapmayı düşündüğüm:
Koşul:
Sonuç eki:

[K] KAYNAKLI YER BİLGİSİ
Kaynak kodu:
Kaynak başlığı:
Bağlantı veya kaynak fotoğrafı:
Bakılan tarih:
Kaynağa dayanan not:

Doldurulmuş kurmaca gezi sayfası

Aşağıdaki yer, kaynak başlığı ve bütün olaylar yalnızca yöntemi göstermek için kurulmuş kurmaca bir örnektir.

11 Ekim — Sarnıç Bahçesi

[Y] 10.40: Taş kemerden avluya girdim. Sol bank ıslaktı; biletimi defterin arasına koydum. Havuzun yanındaki üç taşın üzerinde koyu su izleri vardı. Fotoğraf: F-03. Bilet: B-01.

[P] 10.55: Öğleden sonra kuzey yolundan seyir yerine çıkmayı düşünüyorum. Yağmur sürerse bu plandan vazgeçeceğim.

[K-01] 11.05: Kaynak başlığı: “Bahçe ve Sarnıç” giriş panosu. Kaynak fotoğrafı: F-04. Bakılan tarih: 11 Ekim. Panoya göre üst yol doğu merdiveninden başlıyor.

[P — sonuç] 16.20: Yağmur sürdü; kuzey yoluna gitmedim.

Bu sayfada birbirine benzeyen dört ayrı bilgi korunur: avluya girmek yaşanmış bir andır; kuzey yolu bir plandır; doğu merdiveni hakkındaki cümle panoya dayanır; planın gerçekleşmemesi ise sonradan eklenen sonuçtur. Kuzey yoluna gidilmediği için plan Y alanına taşınmaz.

Kaynak bilgisini gerçekten yaşadığınız ana dönüştürmeyin

Şu cümle iki ayrı kaydı birbirine karıştırır:

Üst yol doğu merdiveninden başlıyordu ve oradan seyir yerine çıktım.

Merdiven bilgisi yalnızca panodan öğrenildiyse, “çıktım” sözü gerçekleşmemiş bir deneyim yaratabilir. Bunun yerine iki satır kullanın:

  • [K-01] Panoya göre üst yol doğu merdiveninden başlıyor.
  • [Y] Doğu merdivenini gördüm; bu gezi sırasında yukarı çıkmadım.

Başka bir gün gerçekten çıkarsanız eski kaynak kaydını değiştirmeden yeni, tarihli bir Y satırı açabilirsiniz.

Fotoğraf ve biletin yanına ne yazılabilir?

Her parçayı uzun uzun açıklamanız gerekmez. Nesneyi sayfaya bağlayan tek cümle çoğu zaman yeterlidir:

  • F-03: “Avluya girdiğimde taşların üzerindeki su izleri.”
  • B-01: “Girişte aldığım ve yağmurdan korumak için deftere koyduğum bilet.”
  • F-04: “K-01 notunun kaynağı olan giriş panosu.”

Buradaki fark önemlidir: F-03 yaşadığınız ana, F-04 ise dış kaynağa kanıt adresi verir. Aynı fotoğraf dizisinde bulunsalar bile günlükteki görevleri aynı değildir.

Bir cümlenin yerini seçmek için üç soru

  1. Bunu doğrudan yaşadım veya gördüm mü? Y alanına yazın.
  2. Bu henüz yapmak istediğim bir şey mi? P alanına yazın.
  3. Bunu bir levha, sayfa, broşür ya da başka bir kaynaktan mı öğrendim? K alanına yazıp kaynağı işaretleyin.

Bir cümle iki soruya birden cevap veriyorsa onu iki satıra bölün. Her sayfada üç alanı da doldurmak zorunda değilsiniz: plansız bir yürüyüşte P, dış bilgiye bakmadığınız bir günde K alanı boş kalabilir. Boş alanı tahminle doldurmak yerine boş bırakmak, kaydın ne söylediğini daha açık tutar.