Günlüğünüzde kullandığınız bir fikri paylaşmak istiyorsanız ayrı bir sayfaya yalnızca ne yapmak istediğinizi, sayfayı nasıl düzenlediğinizi ve hangi soruyu kullandığınızı yazın. Olayın kimlerle, nerede ve ne zaman yaşandığını bu özete taşımayın. Örneğin, “Salı günü bir arkadaşımla yaşadığım konuşmayı yazdım” yerine “Bir kararın gerekçelerini iki sütunda karşılaştırdım” diyebilirsiniz.
Aşağıdaki alıştırmanın hedefi, günlüğünüzden başkasının da kullanabileceği kısa bir yöntem notu çıkarmak. Özel kaydınız olduğu gibi kalsın; paylaşacağınız metni ayrıca hazırlayın. Buradaki bütün örnekler kurgu, önerilen düzen ise deneyebileceğiniz bir yazma alıştırmasıdır.
Önce paylaşmak istediğiniz fikri seçin
Boş bir sayfada şu cümleyi tamamlayın: “Bu notu okuyan kişi … yapabilsin.” Yanıtınızı günlükteki olaydan bağımsız kurmaya çalışın.
- “İki seçenek için ayrı gerekçeler yazabilsin.”
- “Bir gözlemini, o gözleme ilişkin yorumundan ayırabilsin.”
- “Bitmemiş bir düşünceye ertesi gün dönecek bir soru bırakabilsin.”
Bu örneklerden biri amacınıza uyuyorsa onu seçin. “Bana ne olduğunu anlasın” diye yanıtladıysanız paylaşmak istediğiniz şeyin kişisel bir anlatı olduğunu düşünebilirsiniz. Bu alıştırmada olayın açıklanmasını gerektirmeyen daha dar bir fikir seçin; böyle bir fikir bulamazsanız o kaydı paylaşım için kullanmayın.
İsimleri değiştirmekle yetinmeyin; cümleyi yöntem üzerinden kurun
Şu kurgu günlük kaydıyla çalışalım:
Salı akşamı Derya’yla istasyonun karşısındaki kafede konuştuk. Aynı kursa yazılmamı istedi. Eve gelince sayfayı ikiye böldüm: Bir tarafa gitmek isteme nedenlerimi, diğer tarafa ayırmam gereken zamanla ilgili sorularımı yazdım. İkinci sütunu tamamlayamadım.
Yalnızca adı çıkarınca elimizde hâlâ buluşma ve kurs hakkında bir anlatı kalıyor. Amacımız iki sütunlu düzeni göstermek olduğu için cümleleri şöyle ayıklayabiliriz:
| Kaydın parçası | Paylaşılacak özette ne yapmalı? |
|---|---|
| Salı akşamı, Derya, istasyon karşısındaki kafe | Çıkarın. Sayfa düzenini açıklamak için bu ayrıntıları kullanmayın. |
| Birlikte kursa yazılma önerisi | Öneriyi ve kimin yaptığını aktarmayın; yalnızca “bir karar üzerine yazmak” amacını belirtin. |
| Sayfayı ikiye bölmek | Koruyun. Okurun uygulayacağı somut işlem bu. |
| İstekler ve zamanla ilgili sorular | Sütun başlıklarına dönüştürün: “Bunu neden istiyorum?” ve “Neyi netleştirmeliyim?” |
| İkinci sütunun tamamlanmaması | Bir seçenek olarak anlatın: “Yanıtlayamadığınız yere bir soru bırakabilirsiniz.” |
Örnekteki kayıttan şu paylaşım metni çıkabilir:
Bir karar üzerine yazmak için sayfayı ikiye bölün. İlk sütuna “Bunu neden istiyorum?”, ikinciye “Neyi netleştirmeliyim?” başlığını koyun. Her başlığın altına kısa notlar ekleyin. Yanıtlayamadığınız bir nokta varsa onu soru olarak bırakın; iki sütunun da dolması gerekmiyor.
Bu sürüm, kararın sonucunu veya yaşanan konuşmayı anlatmadan uygulanabilir bir düzen sunuyor. “Böyle yapınca karar vermek kolaylaşır” gibi bir sonuç vaadi de eklemiyor.
Kendi özetinizi üç cümlede hazırlayın
Aşağıdaki şablonu ayrı bir sayfaya geçirin. Köşeli parantezleri doldururken kişi, yer ve olay adları yerine yazma eylemlerini kullanın: karşılaştırmak, ayırmak, sıralamak, soru bırakmak.
[Yazma amacı] için sayfayı [düzen] biçiminde kullanabilirsiniz.
[Başlık veya soru] altında [yazılacak şey] yazın.
Devam etmek isterseniz [küçük bir sonraki adım] ekleyin.
Başka bir kurgu doldurma örneği: “Bir gözlem üzerine yazmak için sayfayı iki bölüme ayırabilirsiniz. ‘Gördüğüm’ başlığına fark ettiğiniz ayrıntıyı, ‘Düşündüğüm’ başlığına kendi yorumunuzu yazın. Devam etmek isterseniz alta henüz yanıtlayamadığınız bir soru ekleyin.”
Sayfanın görünüşünü de göstermek istiyorsanız boş bir örnek sayfa hazırlayıp yalnızca başlıkları yazın. Dolu örnek gerekiyorsa gerçek kaydınızı taşımak yerine gündelik bir kurgu oluşturun ve yanına “Kurgu örnek” ekleyin.
Göndermeden önce yalnızca yeni metni okuyun
Günlüğünüzü kapatın ve hazırladığınız özeti tek başına okuyun. Şu üç soruya göre son düzeltmeyi yapın:
- Okur ne yapacağını anlayabiliyor mu? “Düşüncelerimi düzenledim” gibi belirsiz bir ifade kaldıysa başlığı, soruyu veya sayfa düzenini ekleyin.
- Yöntemi anlatmak için gerekmeyen ne kaldı? Tarih, mekân, başkasının sözü, mesleği veya aranızdaki ilişki gibi ayrıntıları yeniden gözden geçirin.
- Metin, asıl olayı açıklamamı gerektiriyor mu? Gerektiriyorsa yalnızca boş şablonu paylaşmayı seçin ya da başka bir kayıtla çalışın.
Bu alıştırmayı anonimlik garantisi olarak kullanmayın. Hedefiniz kişisel ayrıntı aktarmadan bir yazma fikri sunmaksa, bitmiş metni o ölçütle değerlendirin. Paylaşmak üzere hazırladığınız sayfada yalnızca seçtiğiniz yöntem ve açıkça işaretlenmiş örnek kalsın.
