Koyu kumaş kaplı kapalı defterin üzerinde metalik kalem
Koyu kumaş kaplı kapalı defterin üzerinde metalik bir kalem.

Geçici başlık, öyküyü bitmiş ilan etmez. Tek görevi, dosyayı yeniden açtığınızda hangi taslakla karşı karşıya olduğunuzu hatırlatmaktır. Bunun için taslağınızdan üç aday çıkarın: biri mekândan, biri değişimden, biri de açık sorudan gelsin. Ardından son değişse bile doğru kalacak olanı seçin.

Önce taslağı tek cümlede tanıyın

“Öyküm ne hakkında?” sorusu bu aşamada fazla geniş kalabilir. Onun yerine taslakta şu anda gerçekten bulunan durumu yazın:

Kurmaca taslak: Mahalle bakkalı kapanırken raflar boşaltılıyor; son rafın arkasında üçüncü maddesi yarım kalmış eski bir alışveriş listesi bulunuyor.

Bu cümlenin öykünün anlamını açıklaması gerekmez. Yalnızca mevcut sahneyi, değişimi ve henüz cevaplanmamış noktayı görünür kılması yeterlidir.

Üç ayrı kaynaktan birer ad çıkarın

1. Mekândan gelen başlık

Şu soruyu sorun: Bu olay başka bir yerde geçse aynı taslak olur muydu? Cevabınız hayırsa bütün şehri veya dükkânı adlandırmak yerine olayın düğümlendiği dar yeri seçin.

Örnekte liste dükkânın herhangi bir köşesinde değil, son rafın arkasında bulunuyor. Mekândan gelen aday:

Rafın Arkası

2. Değişimden gelen başlık

Taslağın başında geçerli olan, fakat artık sürmeyen durumu bulun. Bu bir ilişkinin bozulması, bir yerin boşalması ya da alışılmış düzenin sona ermesi olabilir.

Örnekte bakkalın olağan işleyişi bitiyor ve mekân boşaltılıyor. Değişimden gelen aday:

Kapanıştan Sonra

3. Açık sorudan gelen başlık

Taslağı ilerletirken cevaplamak istediğiniz tek soruyu belirleyin. Cevabı başlığa yazmayın; soruyu doğuran nesneyi, eksikliği veya ifadeyi adlandırın.

Örnekte listenin ilk iki maddesi görülebilir, üçüncüsü ise tamamlanmamıştır. Açık sorudan gelen aday:

Üçüncü Madde

Üç ad arasından birini seçin

Adayları kulağa hoş gelip gelmediklerine göre değil, taslağa hizmet edip etmediklerine göre karşılaştırın:

  1. Taslağı ayırt ediyor mu? Aynı ad başka beş öykünüze de verilebiliyorsa fazla geneldir.
  2. Son değişse bile doğru kalır mı? Başlık yalnızca düşündüğünüz ilk sona dayanıyorsa taslağı erkenden daraltabilir.
  3. Henüz yazılmamış sonucu açıklıyor mu? “Listeyi Sahibine Ulaştırdı” gibi bir ad, öykünün varacağı yeri peşinen belirler. Geçici başlığın bunu yapmasına gerek yoktur.

Doldurulmuş örnekte üç adayın durumu şöyledir:

  • Rafın Arkası, taslağın ayırt edici keşif noktasını gösterir. Listenin kime ait olduğu veya sonunda ne yapılacağı değişse de doğru kalabilir.
  • Üçüncü Madde, eksik listeyi öykünün merkeziymiş gibi öne çıkarır. Liste yalnızca başka bir olayı başlatacaksa yanıltıcı olabilir.
  • Kapanıştan Sonra, zaman ve değişim duygusunu taşır; ancak kapanan bir yerle ilgili birçok farklı taslağa uyabilecek kadar geneldir.

Bu nedenle örneğin çalışma başlığı Rafın Arkası olur. Bu bir yayın başlığı kararı değildir; yalnızca taslağı tanımayı kolaylaştıran geçici bir etikettir.

Başlığı yazın ve seçimi kapatın

Defterin veya dosyanın başına “Çalışma başlığı” yazarak seçtiğiniz adı ekleyin. Altına tek cümlelik gerekçenizi koyun:

Çalışma başlığı: Rafın Arkası
Seçme nedenim: Taslağın başladığı keşif yerini gösteriyor ve sona bağlı değil.

Başlığı ancak üç durumdan biri oluşursa yeniden açın: Taslağın merkez olayı değişmiştir, ad artık başka bir taslakla karışıyordur veya başlık metnin desteklemediği bir sonuç vaat ediyordur. Bunlardan hiçbiri yoksa yeni adaylar üretmek yerine sahneye dönün.

Başlıkla birlikte başka bilinmeyen ayrıntılar da yazmayı durduruyorsa, onları geçici işaretlerle açık bırakmak için bilinmeyen ayrıntıyı köşeli parantezle bırakma çalışmasını kullanabilirsiniz.

Kendi taslağınız için kısa çalışma notu

Taslağın şu anki durumu:

Mekândan gelen ad:
Değişimden gelen ad:
Açık sorudan gelen ad:

Seçtiğim çalışma başlığı:
Seçme nedenim:
Yeniden bakacağım koşul:

Son satıra “Taslağın merkez olayı değişirse” gibi somut bir koşul yazın. Böylece başlığı sürekli tartışılan bir karardan çıkarıp, yalnız gerektiğinde yeniden açılacak bir çalışma aracına dönüştürürsünüz.