
Karakteri uzun bir geçmiş özetiyle tanıtmak yerine, onun yazdığı altı satırlık bir alışveriş listesini kullanabilirsiniz. Önce listeyi oluşturun; sonra listedeki yalnız iki ayrıntıyı kısa bir sahneye taşıyın. Çalışmanın sonunda elinizde hem karaktere ait gündelik bir belge hem de bu belgeden doğan bir sahne başlangıcı olacak.
Altı satırlık listeyi kurun
Liste bir karakter dosyası gibi değil, gerçekten alışverişte kullanılabilecek kadar kısa görünmeli. Altı satırı şu dengede kurun:
- En az üç sıradan ihtiyaç yazın. Her maddenin gizemli ya da simgesel olması gerekmez.
- Bir veya iki maddede miktar, renk, ölçü ya da zaman gibi karakterin özellikle belirlediği bir ayrıntı kullanın.
- Bir satırın üstünü çizin ve yanına kısa bir düzeltme ekleyin. Böylece listenin yazıldıktan sonra değiştiği anlaşılır.
- Ürünlerin neden istendiğini açıklamayın. Liste soru açsın; cevabı peşinen vermesin.
Boş bir başlangıç düzeni şöyle olabilir:
[miktar] [sıradan ihtiyaç]
[sıradan ihtiyaç]
[özellikle seçilmiş tür veya ölçü]
[başka biriyle ilişki kurabilecek madde]
[zaman koşulu taşıyan ihtiyaç]
[üstü çizilmiş madde] — [kısa düzeltme]
Doldurulmuş kurmaca örnek
Aşağıdaki liste kurmaca bir karakter için hazırlanmıştır:
1 küçük termos contası
2 mandalina
kuş yemi — ayçekirdeksiz
120 cm siyah ayakkabı bağı
süt — son kullanma tarihi cumadan sonra olsun
E̶l̶ ̶f̶e̶n̶e̶r̶i̶ ̶p̶i̶l̶i̶ — Hakan’da var
Bu altı satır karakter hakkında kesin hükümler vermez; farklı olasılıklar açar:
- Termos contası: Karakter bir eşyayı yenisiyle değiştirmek yerine onarmaya çalışıyor olabilir. Fakat bunun tutumluluk, alışkanlık ya da eşyanın özel önemiyle ilgili olduğunu henüz bilmiyoruz.
- İki mandalina: Alışverişin ölçeğini küçültür. Buradan karakterin yalnız yaşadığı sonucu çıkarılamaz; yalnızca az miktarda aldığı görülür.
- Ayçekirdeksiz kuş yemi: Genel bir üründen belirli bir türe geçildiğini gösterir. Bu seçimin nedeni sahnede daha sonra açılabilir.
- 120 cm siyah ayakkabı bağı: Hem uzunluk hem renk belirtilmiştir. Karakterin yanlış ürünü kabul edip etmeyeceği sahnede sınanabilir.
- Son kullanma tarihi cumadan sonra olan süt: Karakterin alışveriş yaparken birkaç gün sonrasını hesaba kattığını düşündürür; cuma günü ne olacağını açıklamaz.
- Silinmiş pil satırı: Liste güncellenmiştir ve Hakan adlı biri alışveriş kararına girmiştir. İlişkinin niteliği ise açık kalır.
Sahne için yalnız iki ayrıntı seçin
Listenin tamamını sahneye taşımak, metni ipucu yığınına çevirebilir. Bunun yerine iki ayrı işlev seçin:
- Karakteri bir seçime zorlayacak ayrıntı: 120 cm siyah ayakkabı bağı.
- Karakterin açıklamadığı bir ilişkiyi hatırlatacak ayrıntı: Üstü çizilmiş pil satırı ve Hakan notu.
Diğer dört madde bu sahnede görünmeyecek. Onlar daha sonraki sahneler için saklanabilir veya hiç kullanılmayabilir.
İki ayrıntıdan doğan sahne başlangıcı
Kurmaca örnek:
Kepenk yarıya inmişti. Sevgi, “120 cm siyah ayakkabı bağı” yazan satırı kasiyere gösterdi. Kasiyer 90 santimetrelik kahverengi bağcıkları uzatınca başını salladı.
“120 santimetre ve siyah olması gerekiyor.”
Kapıya çevrilen levhaya rağmen kasanın önünden ayrılmadı. Telefonu çaldı; ekranda Hakan’ın adı görünüyordu. Sevgi, listenin dibindeki üstü çizilmiş “el feneri pili — Hakan’da var” satırına baktı. Aramayı açmadı, fakat telefonu da susturmadı. Kasiyer alt çekmeceye eğilirken listeyi dörde katladı. Kepenk biraz daha indi.
Sahne karakteri sıfatlarla tanımlamıyor. Bağın 120 santimetre ve siyah olmasında ısrar etmesi, kapanış baskısı altında bile değiştirmediği küçük bir öncelik yaratıyor. Silinmiş satır ile gelen arama ise Hakan’la ilgili bir soru bırakıyor: Sevgi neden cevap vermiyor, ama aramayı da hemen reddetmiyor? Metin bu soruyu henüz yanıtlamak zorunda değil.
Kendi sahnenizi yazarken sınırı koruyun
Listenizden iki ayrıntı seçtikten sonra sahneyi şu sırayla kurabilirsiniz:
- Karakteri listedeki maddelerden birine ihtiyaç duyacağı yere getirin.
- O maddeyi aynen alamamasına yol açan küçük bir engel ekleyin: yanlış renk, eksik ölçü, kapanmak üzere olan dükkân ya da unutulmuş para gibi.
- Karakterin verdiği kararı bir hareket veya kısa replikle gösterin.
- İkinci liste ayrıntısını sahnenin sonunda görünür kılın; geçmişi açıklamak yerine yeni bir soru açmasını sağlayın.
Sahneye liste dışından mekân, hareket ve konuşma ekleyebilirsiniz. Sınır, listedeki dört kullanılmayan maddeyi açıklama uğruna metne sokmamaktır.
Liste fazla tasarlanmış görünüyorsa
- Her satır büyük bir sır taşıyorsa: Üç maddeyi ekmek, sabun, pil veya meyve gibi sıradan ihtiyaçlarla değiştirin.
- Karakter hemen çözülüyorsa: Maddelerin yanındaki nedenleri silin. “Ablam için 120 cm siyah bağcık” yerine yalnız “120 cm siyah ayakkabı bağı” yazın.
- Sahne alışveriş listesine dönüşüyorsa: İki ayrıntıyı bırakıp kalan dört maddeyi sahneden çıkarın.
- Ayrıntılar rastgele duruyorsa: İlk ayrıntıyı karakterin seçimine, ikinciyi sahne sonunda açık kalan soruya bağlayın.
Son denetim
Taslağı bitirince şu dört soruya bakın:
- Liste, ipucu kataloğundan çok gündelik bir alışveriş listesine benziyor mu?
- Bir satırın silinmesi, listenin yazıldıktan sonra değiştiğini gösteriyor mu?
- Sahne listedeki tam iki ayrıntıyı mı kullanıyor?
- Karakter hakkında çıkardığınız sonuçlar kesin bilgi yerine metnin açtığı olasılıklar olarak mı kalıyor?
Karakterin repliği ile hareketi aynı şeyi söylemeye başladıysa, sonraki adım olarak söz ile eylem arasındaki farktan alt metin kurma çalışmasını deneyebilirsiniz.


