
Kısa cevap: Sayfayı yaşadığım, planım ve kaynaklı yer bilgisi olarak üçe ayırın. Her cümlenin başına Y, P veya K işareti koyun. Böylece henüz gerçekleşmemiş bir rota anıya, bir levhadan öğrendiğiniz bilgi de kendi gözleminize dönüşmez.
Üç alanın görevi
Y — Yaşadığım veya doğrudan gördüğüm
Buraya yalnızca o sırada yaşadığınız, gördüğünüz ya da işittiğiniz ayrıntıyı yazın. Tarih ve yaklaşık saat, planla anıyı daha sonra ayırmayı kolaylaştırır.
- “Taş kemerden avluya girdim.”
- “Sol taraftaki bank ıslaktı.”
- “Bileti defterimin arasına koydum.”
Fotoğrafı veya bileti ayrıca saklıyorsanız kayda kısa bir adres ekleyebilirsiniz: F-03 üçüncü fotoğrafı, B-01 ilk bileti gösterebilir. Ayrı bir kâğıdı sayfayla iki yönlü eşleştirmek için deftere eklenen kâğıdı ilgili notla bağlama düzenini kullanabilirsiniz.
P — Sonraki planım veya niyetim
Henüz yapılmamış durak, rota ve istekler bu alanda kalır. Cümleyi gelecek zamanla ya da bir koşulla kurmak ayrımı görünür kılar:
- “Öğleden sonra kuzey yoluna bakacağım.”
- “Yağmur sürmezse seyir yerine çıkmayı düşünüyorum.”
Plan değişirse ilk cümleyi anıymış gibi düzeltmeyin. Altına tarihli bir sonuç ekleyin: “16.20 — Yağmur sürdüğü için gitmedim.” Eski kayda dokunmadan değişikliği izlemek isterseniz tarihli ek yönteminden yararlanabilirsiniz.
K — Bir kaynaktan gelen yer bilgisi
Levha, broşür, kitap, harita veya internet sayfasından öğrendiğiniz bilgiye bir kaynak işareti verin. En kısa kullanışlı kayıt şu dört parçadan oluşur:
- Kaynak kodu: K-01
- Başlık: sayfanın, levhanın ya da broşürün adı
- Adres: bağlantı veya çektiğiniz kaynak fotoğrafının kodu
- Bakılan tarih: bilgiyi ne zaman gördüğünüz
Kaynağını henüz bulamadığınız bir duyumu kesin yer bilgisi gibi yazmak yerine “Kontrol edilecek” satırında tutun. Kaynağı bulduğunuzda K alanına taşıyın.
Kopyalanabilir sayfa düzeni
[Y] YAŞADIĞIM / GÖRDÜĞÜM
Tarih ve saat:
Not:
Fotoğraf veya bilet kodu:
[P] PLANIM
Not edildiği saat:
Yapmayı düşündüğüm:
Koşul:
Sonuç eki:
[K] KAYNAKLI YER BİLGİSİ
Kaynak kodu:
Kaynak başlığı:
Bağlantı veya kaynak fotoğrafı:
Bakılan tarih:
Kaynağa dayanan not:
Doldurulmuş kurmaca gezi sayfası
Aşağıdaki yer, kaynak başlığı ve bütün olaylar yalnızca yöntemi göstermek için kurulmuş kurmaca bir örnektir.
11 Ekim — Sarnıç Bahçesi
[Y] 10.40: Taş kemerden avluya girdim. Sol bank ıslaktı; biletimi defterin arasına koydum. Havuzun yanındaki üç taşın üzerinde koyu su izleri vardı. Fotoğraf: F-03. Bilet: B-01.
[P] 10.55: Öğleden sonra kuzey yolundan seyir yerine çıkmayı düşünüyorum. Yağmur sürerse bu plandan vazgeçeceğim.
[K-01] 11.05: Kaynak başlığı: “Bahçe ve Sarnıç” giriş panosu. Kaynak fotoğrafı: F-04. Bakılan tarih: 11 Ekim. Panoya göre üst yol doğu merdiveninden başlıyor.
[P — sonuç] 16.20: Yağmur sürdü; kuzey yoluna gitmedim.
Bu sayfada birbirine benzeyen dört ayrı bilgi korunur: avluya girmek yaşanmış bir andır; kuzey yolu bir plandır; doğu merdiveni hakkındaki cümle panoya dayanır; planın gerçekleşmemesi ise sonradan eklenen sonuçtur. Kuzey yoluna gidilmediği için plan Y alanına taşınmaz.
Kaynak bilgisini gerçekten yaşadığınız ana dönüştürmeyin
Şu cümle iki ayrı kaydı birbirine karıştırır:
Üst yol doğu merdiveninden başlıyordu ve oradan seyir yerine çıktım.
Merdiven bilgisi yalnızca panodan öğrenildiyse, “çıktım” sözü gerçekleşmemiş bir deneyim yaratabilir. Bunun yerine iki satır kullanın:
- [K-01] Panoya göre üst yol doğu merdiveninden başlıyor.
- [Y] Doğu merdivenini gördüm; bu gezi sırasında yukarı çıkmadım.
Başka bir gün gerçekten çıkarsanız eski kaynak kaydını değiştirmeden yeni, tarihli bir Y satırı açabilirsiniz.
Fotoğraf ve biletin yanına ne yazılabilir?
Her parçayı uzun uzun açıklamanız gerekmez. Nesneyi sayfaya bağlayan tek cümle çoğu zaman yeterlidir:
- F-03: “Avluya girdiğimde taşların üzerindeki su izleri.”
- B-01: “Girişte aldığım ve yağmurdan korumak için deftere koyduğum bilet.”
- F-04: “K-01 notunun kaynağı olan giriş panosu.”
Buradaki fark önemlidir: F-03 yaşadığınız ana, F-04 ise dış kaynağa kanıt adresi verir. Aynı fotoğraf dizisinde bulunsalar bile günlükteki görevleri aynı değildir.
Bir cümlenin yerini seçmek için üç soru
- Bunu doğrudan yaşadım veya gördüm mü? Y alanına yazın.
- Bu henüz yapmak istediğim bir şey mi? P alanına yazın.
- Bunu bir levha, sayfa, broşür ya da başka bir kaynaktan mı öğrendim? K alanına yazıp kaynağı işaretleyin.
Bir cümle iki soruya birden cevap veriyorsa onu iki satıra bölün. Her sayfada üç alanı da doldurmak zorunda değilsiniz: plansız bir yürüyüşte P, dış bilgiye bakmadığınız bir günde K alanı boş kalabilir. Boş alanı tahminle doldurmak yerine boş bırakmak, kaydın ne söylediğini daha açık tutar.


