Aylar önce yazdığınız bir fikri bulmak için defterinizde konu adı ve sayfa numarasından oluşan küçük bir dizin tutabilirsiniz. Başlangıçta yalnızca yeniden kullanmak istediğiniz birkaç notu ekleyin. Her günün özetini çıkarmanız veya geçmişteki bütün kayıtları sınıflandırmanız gerekmiyor.
Örneğin bir yürüyüşte fark ettiğiniz ayrıntıya, yarım kalmış öykü fikrine ya da okurken aklınıza takılan soruya dönmek istiyorsunuz. Dizin, bu notların yerini gösterecek; günlük yazma biçiminiz aynı kalabilir.
Dizine yer açın, sayfaların adresini belirleyin
Defterin başında boş sayfa varsa üzerine “Dizin” yazın. İlk sayfalar doluysa son taraftaki boş bir sayfayı kullanın ve iç kapağa “Dizin arka sayfada” notunu ekleyin. Yazılmış bir sayfayı silmenize veya yeni bir defter almanıza gerek yok.
Basılı sayfa numaraları varsa onları kullanın. Yoksa ilk yazı sayfasından başlayarak her sayfa yüzüne sırayla numara verin; aynı yaprağın önü ve arkası ayrı numara alsın. Eski, kalın bir defterde ilk çalışmanızı küçük bir bölümle sınırlayabilirsiniz. Numaralandırırken aradaki boş sayfaları da sayın ki daha sonra doldurduğunuzda adresler değişmesin.
Dizinin ilk satırı için iki bilgi yeterli: “Bunu ararken hangi sözcüğü düşünürüm?” sorusunun cevabı ve notun bulunduğu sayfa. “Çeşitli düşünceler” yerine “Öykü fikri: kayıp anahtar” gibi size yön gösterecek bir ad seçin.
Hangi notları seçmeli?
Bir sayfayı dizine eklemeden önce “Buna hangi iş için geri dönerim?” diye sorun. Yazmayı sürdürmek, bir gözlemi karşılaştırmak veya bir sorunun peşine düşmek gibi belirli bir cevabınız varsa o nota yer açın. Şimdilik geri dönme niyetiniz yoksa kaydı olduğu yerde bırakabilirsiniz. Dizine girmemesi, o günün önemsiz olduğu anlamına gelmez.
Her seçtiğiniz nota ayrı bir kategori kurmayın. Aynı yürüyüşün iki kaydı tek başlık altında bulunabilir. Buna karşılık birbirinden bağımsız öykü fikirlerini ararken karıştırıyorsanız başlıklarına ayırt edici bir sözcük ekleyin.
On sayfadan üç dizin girdisi çıkaralım
Aşağıdaki defter ve içindeki kayıtlar bu alıştırma için oluşturulmuş kurgu örnektir. Gerçek bir kişinin günlüğünden alınmamıştır. Örnek defterin ilk on sayfasında şu notların bulunduğunu düşünün:
| Sayfa | Notun içeriği | Dizin kararı |
|---|---|---|
| 1–3 | Günlük olaylar ve o gün tamamlanan işler | Şimdilik ekleme; belirlenmiş bir dönüş amacı yok. |
| 4 | Yürüyüşte görülen kapalı dükkân ve önündeki sandalye | Gözlem yürüyüşü başlığına ekle. |
| 5–6 | Yemek hazırlığı ve haftanın küçük işleri | Şimdilik ekleme. |
| 7 | Yanlış kapıyı açan bir karakterle ilgili öykü fikri | Öykü fikri başlığına ekle. |
| 8 | Günün kısa kaydı | Şimdilik ekleme. |
| 9 | Aynı sokakta ikinci yürüyüş; dükkân bu kez açık | Gözlem yürüyüşü başlığına ikinci sayfayı ekle. |
| 10 | Okunan öykünün anlatıcısına dair soru | Okuma sorusu başlığına ekle. |
Bu seçimlerin ardından dizin yalnızca üç satır olur:
Gözlem yürüyüşü: 4, 9
Öykü fikri: 7
Okuma sorusu: 10
Buradaki virgül, aynı konunun ayrı sayfalarda bulunduğunu gösteriyor. “4–9” yazsaydınız aradaki bütün sayfaları da o konuya aitmiş gibi işaretlemiş olurdunuz. Aralık gösterimini, gerçekten birbirini izleyen ilgili sayfalar için kullanın.
Bir arama denemesi yapın
Şimdi “O dükkânın açık olduğu yürüyüşte ne değişmişti?” sorusuna dönmek istediğinizi düşünün. Dizin sizi 4 ve 9. sayfalara yönlendiriyor. İlk gözlem 4. sayfada, ikinci yürüyüş 9. sayfada. Bu kurgu düzende karşılaştıracağınız iki kaydın adresi belli; diğer sayfaları okumadan onlara geçebilirsiniz.
Aynı denemeyi kendi defterinizde yaparken şöyle ilerleyin:
- Yeniden bulmak istediğiniz tek bir not seçin ve aklınızdaki arama sözcüğünü belirleyin.
- Yalnızca dizine bakarak ilgili sayfayı açın.
- Başlığın sizi doğru kayda götürüp götürmediğine bakın. Sayfada çok sayıda ayrı not varsa girdiye “sayfa altı” gibi kısa bir konum ekleyin.
- Başlığı hatırlamakta zorlandıysanız onu ararken kullandığınız sözcükle değiştirin. Örneğin “Gözlem yürüyüşü” yerine “Sokak yürüyüşü: dükkân” yazın.
Bu denemenin amacı hız ölçmek değil, seçtiğiniz başlığın size anlamlı gelip gelmediğini görmek. Dizin ancak içindeki adları kendi arama alışkanlığınıza göre düzenlediğinizde işinize yarayacak.
Devam eden notları birbirine bağlayın
Bir konuya başka sayfada devam ettiğinizde iki kayda karşılıklı yönlendirme ekleyebilirsiniz. Örnekte 4. sayfadaki yürüyüş notunun sonuna “Devamı: s. 9”, 9. sayfadaki notun başına “Önceki kayıt: s. 4” yazın. Böylece notlardan birini açtığınızda diğerinin adresini de görürsünüz.
Bir sonraki gözlem 18. sayfaya gelirse dizindeki satırı “Gözlem yürüyüşü: 4, 9, 18” olarak genişletin. 9. sayfaya yeni devam adresini, 18. sayfaya önceki kaydın adresini ekleyin. Eski metni taşımak veya yeniden yazmak gerekmiyor.
Birden fazla defter varsa
Sayfa numarasının yanına kısa bir defter adı koyun. Örneğin iç kapakta ve dizinde aynı adı kullanarak “D03 — Mayıs–Ağustos 2026” yazabilirsiniz. Ortak bir dizin tutmak isterseniz girdiniz “Gözlem yürüyüşü: D03/s. 4, 9; D04/s. 12” biçiminde olur. Buradaki defter adları ve tarihler de örnektir.
Yılların birikimini tek oturuşta taramaya çalışmak yerine, belirli bir notu ararken karşılaştığınız ve yeniden kullanmak istediğiniz kayıtları ekleyin. Arşivin yalnızca bir bölümünü incelediyseniz dizine “Şimdilik D03, s. 1–40 tarandı” notunu düşün. Böylece dizinde görünmeyen bir konunun hiç yazılmadığı sonucuna varmazsınız.
Kendi başlangıç satırınızı şu biçimde kurabilirsiniz:
Ararken kullanacağım ad: …
Defter ve sayfa: …
Gerekliyse sayfadaki konum: …
Bugün geri dönmek istediğiniz bir notu ekleyin ve adresinden bulmayı deneyin. Yeni bir satır açmak için bütün defteri bitirmeyi beklemeniz gerekmez.
